.

Ćwiczenia logopedyczne

powrót 

Naturalna gimnastyka narządów mownych dziecka

 
  • Kiedy dziecko ziewa nie gań go (to przecież naturalne zachowanie), lepiej poproś, aby ziewnęło jeszcze kilka razy, zasłaniając usta - nadaj temat takiej zabawie (senny lew);

  • Gdy na talerzu został ulubiony sos lub rozpuszczony lód - pozwólmy dziecku wylizać go językiem. To ćwiczenie, choć jest mało eleganckie, za to bardzo skutecznie gimnastykuje środkową część języka;

  • Jeśli dziecko dostało lizaka zaproponuj, aby lizało go unosząc czubek języka ku górze;

  • po śniadaniu lub kolacji posmarujmy dziecku wargi miodem, kremem czekoladowym i poproś, aby zlizało je dokładnie - nadaj tej zabawie temat, np. zaproponuj zabawę w misia Puchatka, który odbiera nagrodę za swoje zwycięstwo;

  • Przy porannym i wieczornym myciu zębów zaproponuj dziecku zliczanie zębów czubkiem języka lub witanie się z nimi w ten sposób, aby czubek języka dotknął każdego zęba osobno;

  • korzystając z okazji wspólnego z dzieckiem rysowania, sprawdź czy dziecko potrafi narysować kółko (językiem dookoła warg) lub kreseczki (od jednego do drugiego kącika ust);

  • żucie pokarmów to też ćwiczenie aparatu artykulacyjnego

 
Przykładowe, dokładniejsze ćwiczenia, w trakcie których warto aranżować zabawy, by aktywizować dziecko do ich wykonywania:
 
Ćwiczenia usprawniające wargi
 

-cmokać, parskać wargami (wprawiać je w drgania);

-wysuwać wargi do przodu, tak jak przy gwizdaniu a następnie rozciągać, jak do uśmiechu;

- ssać naprzemiennie wargi;

-nadymać jednocześnie oba policzki przy zwartych wargach, również na zmianę lewy i prawy;

-wciągać policzki do jamy ustnej (policzki ściśle przylegają do łuków zębowych)

-zagryzać jedną wargę drugą;

-przy zwartych szczękach i wargach przesuwać kąciki ust: w prawo, w lewo,

-przy zamkniętych szczękach unosić wargę górną (widoczne są tylko zęby górne), a następnie opuszczać wargę dolną (widoczne są tylko zęby dolne);

-wymawiać na przemian "a" - "o" przy maksymalnym oddaleniu od siebie górnej i dolnej wargi.

Balonik - nadymanie policzków, usta ściągnięte (dla urozmaicenia bawimy się w baloniki, które pękają przekłute palcami ).

Całuski - usta układamy w "ciup" i cmokamy posyłając do siebie buziaki.

Niejadek - usta wciągamy w głąb jamy ustnej.

Zmęczony konik - parskanie wargami.

Podwieczorek pieska - chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.

Kto silniejszy? - napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w swoją stronę. Uwaga - dajmy dziecku szansę wygrania zawodów.

Rybka - powolne otwieranie i zamykanie warg tworzących kształt koła, zęby "zamknięte"

Świnka - wysuwanie obu warg do przodu, udając ryjek świnki.

Wąsy - wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania.

Drzwi do domu - buzia to domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykaj

Straż pożarna - wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o, i u, a u

 Suszarka - utrzymywanie przy pomocy warg słomki, wciąganie powietrza nosem, wydychanie przez słomkę na dłoń (odczuwanie ciepłego powietrza).

 

Ćwiczenia usprawniające język (pionizacja)

 
 

Pojazdy - naśladowanie poprzez wibrację warg warkotu motoru, helikoptera itp.

-wysuwać język za jamę ustną, na dół, na boki, do góry;

-wysuwać język naprzemiennie - wąski i szeroki; na początku ruchy wolne, potem coraz szybsze;

-unosić język za wargę dolną, następnie górną;

-oblizywać wargę wysmarowaną np.: dżemem lub czekoladą;

-unosić język do wewnętrznej strony wargi najpierw dolnej, potem górnej;

-zlizywać np.: dżem lub czekoladę z wewnętrznej strony wargi górnej;

-unosić język do zębów najpierw dolnych, potem górnych;

-liczyć czubkiem języka zęby górne najpierw od zewnętrznej, następnie od wewnętrznej strony;

-wykonywać najpierw wolne, potem coraz szybsze ruchy na boki, w górę i w dół językiem w powietrzu - jak wąż, następnie stopniowo cofać język w głąb jamy ustnej;

-wolno, a następnie coraz szybciej masować czubkiem języka zęby, następnie wałek dziąsłowy, podniebienie;

-cofanie szerokiego języka wzdłuż podniebienia (brzegi języka dotykają zębów trzonowych);

-naśladować ssanie cukierka czubkiem języka;

-klaskanie językiem, mlaskanie;

-naśladować grę na trąbce;

-naśladować parskanie konia;

-naśladować warkot motoru;

-wypowiadanie sylab: "ak, ok, uk, ek, yk, ik ąk, ęk, aga, ogo, ugu, eke, ygy, iki, ago, ęgę"

Dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je zaczarowanym miejscem,  parkingiem itp.. w którym język (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię.

·Przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków halls (z wgłębieniem w środku) itp.

·Zlizywanie nutelli, mleka w proszku itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.

Konik jedzie na przejażdżkę - naśladowanie konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.

·Winda - otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą - raz do góry, raz do dołu.

Karuzela - dzieci bardzo lubiš kręcić się w koło, twój język także. Włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę.

Chomik - wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.

Malarz - maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.

Młotek - wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.

·Żyrafa - ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.

Słoń - ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony.

 

 

Ćwiczenia oddechowe:

 

Ćwiczenia oddechowe mają na celu pogłębienie oddechu, wydłużenie fazy wydechowej, rozruszanie przepony, a także zapobieganie arytmii oddechowej.

 
ZESTAW ĆWICZEŃ:

1) ćwiczenia wdechu i wydechu przeponą w pozycji stojącej i siedzącej,

2) ćwiczenia wdechu i wydechu z równoczesnym podnoszeniem i

opuszczaniem rąk,

3) ćwiczenia przepony – naśladowanie śmiechu różnych ludzi;

- kobiety ha-ha-ha

- mężczyzny ho-ho-ho

- chłopca ha-ha-ha (hałaśliwie)

- dziewczynki hi-hi-hi (piskliwie)

4) ćwiczenia wdechu i wydechu – przy wdechu głowa uniesiona, przy

wydechu głowę

opuszczamy,

5) ćwiczenia poprawnego oddechu z zastosowaniem form zabawowych:

- dmuchanie na płomień świecy

- dmuchanie na paski bibuły

- dmuchanie na kulki z waty

- dmuchanie na skrawki papieru

- zdmuchiwanie papierków z gładkiej lub chropowatej powierzchni

- dmuchanie na zawieszone na nitce krążki lub kulki waty

- wydmuchiwanie kółek na lustrze - dmuchanie w trąbkę, baloniki, gwiazdki, itp.

- puszczanie baniek mydlanych

- chłodzenie gorącej zupy na talerzu – dmuchanie ciągłym strumieniem

- odtajanie zamarzniętej szyby – długie chuchanie

- wypuszczanie pary przez lokomotywę: ff lub szszsz

- wypuszczanie powietrza z piłki lub dętki – długie sss

- dmuchanie wolne na świecę, żeby nie zgasła, mecz piłek pingpongowych

na stoliku

lub na podłodze (według wcześniej ustalonych reguł)

- wykonywanie ćwiczeń oddechowych połączonych z podrzucaniem piłeczki

- śpiewanie piosenek.

 

Stosując ćwiczenia oddechowe dzieci uczą się właściwej regulacji wdechu i wydechu w czasie mówienia.

 

Ćwiczenia żuchwy i podniebienia miękkiego

 

· Zamykanie i otwieranie domku - szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu głoski a, zęby są widoczne dzięki rozchylonym wargom.

· Grzebień - wysuwnie żuchwy, zakładanie i poruszanie dolnymi zębami po górnej wardze. Cofanie żuchwy, zakładanie i poruszanie górnymi zębami po dolnej wardze i brodzie.

· Krowa - naśladowanie przeżuwania.

· Guma do żucia - żucie gumy lub naśladowanie.

· Zmęczony piesek - język wysunięty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.

· Chory krasnoludek - kaszlenie z językiem wysuniętym z ust.

· Balonik - nabieranie powietrza ustami, zatrzymanie w policzkach, następnie wypuszczanie nosem.

· Biedronka, parasol, sukienka itp. - przysysanie kolorowych kółeczek poprzez wciąganie powietrza przez rurkę i przenoszenie na obrazek biedronki...

 

M.Nowak
.